Maikemišetšo a sekhwama sa phumolameokgo ke go lefela bašomi mabofokodi a mošomo ao a dirago gore ba se kgone go šoma ka lebaka la dikgobalo goba malwetši ao ba a hweditšego mošomong, goba go lefela bathušwa ba bona ditshenyagalelo tša lehu leo le bakilwego ke dikgobalo goba malwetši ao, le go lefela ditshenyagalelo tše di kwagalago tša kalafo.
Dikotsi tše di bago gona ka lebaka goba lebakeng la go šoma ga mothwalwa, tšeo di felelago ka go gobala, go lwala goba go hlokofala.
Malwetši a mošomo ao a hweditšwego lefelong la mošomo ka lebaka la go ba ga mošomi dilong tše dingwe goba mabakeng ao a lego gona ka lefelong la mošomo.
Mabaka a tlišago lehu, moo mošomi/mothwalwa a hlokofalago ka lebaka la kotsi ye e diregago ge a le mošomong.
Mothwalwa/mošomi ke mang?
Mothwalwa/mošomi o hlalošwa ka Molaong bjalo ka "motho ofe goba ofe yo a tsenetšego kwano goba a šomago go ya ka kwano ya tirelo le mothwadi
Kwano ya tirelo e ka dirwa ka go ngwalwa goba ka molomo, ka tlhalošo goba ka go tšewa bjalo ka kwano. Mothwalwa/mošomi o swanetše go tšweletša tirelo bjalo ka ge go kwanetšwe le gona o swanetše go lefša"
Bašomi ba lebakanyana goba ba nako le nako, bao ba thwetšwego ka mabaka a mošomo le bona ba a akaretšwa
Bašomi ba ka gae, ka lapeng la poraebete ga se ba hlwa ba akaretšwa le ge Sekhwama se šomela go ba akaretša.
Mothwadi ke mang?
Tlhalošo: "Motho ofe goba ofe, go akaretšwa le Mmušo, yo a thwalago mothwalwa/mošomi."
Ditsela tša go bega
Dikotsi ka moka goba ditiragalo tšeo di begwago e le dikotsi, tšeo di amago ditshenyagalelo tša kalafo le/goba go se be gona mošomong lebaka la go feta matšatši a mararo, di swanetše go begwa lebakeng la matšatši a šupago ka mokgwa wo o beilwego. Mothwadi ofe goba ofe yo a sa begego kotsi goba tiragalo ye e begwago e le kotsi, o tla bonwa molato. Mokomišenare a ka bea gape le kotlo go mothwadi, ye e ka bago tšhelete ka moka ya kleime.
Dikotsi
Mothwadi o swanetše go bega kotsi ka go tlatša Pego ya Mothwadi ya Kotsi (foromo ya W.Cl. 2) lebakeng la matšatši a šupago morago ga kotsi
Pego ya Pele ya Kalafo (W.Cl. 4) ye e nago le tlhalošo ye e tletšego ya kalafo e swanetše go tlatšwa ke ngaka ya kalafo/bookelo
Ge go se na go amogelwa Pego ya Mothwadi ya Kotsi (W.Cl. 2) le Pego ya Pele ya Kalafo (W.C1. 4), kleime e elwa hloko gomme ge boikarabelo bo amogelwa, poskarata (W.Cl. 56) e tla romelwa go mothwadi. Nomoro ya kleime ye e filwego e tla tšwelela karateng ye
Ge boikarabelo bo sa amogelwe lebakeng le, karata ya kamogelo (W.Cl. 55) e tla lebišwa go mothwadi, e fana ka nomoro ya kleime ye e filwego
Mothwadi o na le boikarabelo bja go lefela phumolameokgo dikgweding tša mathomo tše tharo go tloga letšatšing la kotsi, ge mothwalwa/mošomi a se mošomong gomme a alafša
Phumolameokgo ye e lefelwa ke mothwadi e tla bušetšwa ke mokomišenare ka ???
Pego ya Mafelelo ya Kalafo (foromo ya W.Cl. 5) e a nyakega go feleletša kleime gomme mothwadi o swanetše go e hwetša go ngaka /bookelo ge mothwalwa/mošomi a se na go lokela go ka boela mošomong
Mabakeng ga ge mošomi a se gona mošomong lebaka le letelele, Pego ya Kalafo ya Kokotlelo (W.Cl. 5) e swanetše go hwetšwa kgwedi le kgwedi go tšwa go ngaka gomme e fetišwe
Ge mothwalwa/mošomi a thoma go šoma, Pego ya go Thoma Mošomo (W.Cl. 6) e swanetše go tlatšwa le go fetišetšwa go Mokomišenare, gammogo le Pego ya Mafelelo ya Kalafo (W.CI. 5)
Kopi ye e kgonthišitšwego ya Pukwana ya Boitsebišo ya mothwalwa/mošomi e gapeletšega go ba gona
Dipampiri tše di tladitšwego di swanetše go fetišetšwa Lefelong la Kgauswi la Mešomo, goba kantorong ya profense ya Kgoro ya Mešomo.
Malwetši a mošomo
Bolwetši bja mošomo ke bolwetši bjo bo hweditšwego ka lefelong la go šoma ka lebaka la go tšwelela ga mošomi dilong tše dingwe goba mabakeng ao a hwetšwago ka tikologong ya mošomo
Malwetši a mošomo a ngwadilwe sketuleng sa 3 sa Molao wa Phumolameokgo ya Dikgobalo tša Mošomo le Malwetši (COIDA)
Mothwalwa/mošomi o swanetše go bega bolwetši bja mošomo go mothwadi ka go tlatša foromo ya W.CL. 14
Mothwadi o swanetše go bega bolwetši bja mošomo go Mokomišenare wa Phumolameokgo ka go tlatša foromo ya W.CL. 1 ya Pego ya Mothwadi
Mothwadi o swanetše go gomaretša kopi ya Pukwana ya Boitsebišo ya mothwalwa/mošomi
Pego ya Mathomo ya Kalafo – W.CL. 22 e swanetše go gomaretšwa foromong ya Pego ya Mothwadi go amogela boikarabelo bja kleime
Mothwadi o swanetše go fetiša Pego ya Mafelelo ya Kalafo – W.CL. 26 go feleletša kleime.
Dinkhu/dikotsi tša lehu
Ge kotsi e feleletša ka go hlokofala ga mothwalwa/mošomi, dipampiri tše di latelago di swanetše go fetišwa ntle le tiego:
Setifikeiti sa lehu goba taetšo ye e ngwadilwego ya se bakilego lehu
Setifikeiti sa lenyalo goba taetšo ya gore mothwalwa/mošomi/ le mohlokomelwa, ba be ba dula mmogo bjalo ka monna le mosadi
Pukwana ya Boitsebišo ya mohlologadi/mohlolo
Setifikeiti sa matswalo/le setifikeiti sa kolobetšo/ditifikeiti tše di diretšwego kano mabapi le mengwaga ya bana ka moka
Pego ya go tšwa go mohlologadi goba mohlolo yo a hlokometšwego wa mothwalwa/mošomi (W.CI. 32)
Akhaonte ye e hlalošitšwego ya poloko, gomme ge e le gore e lefilwe, resiti.
Dikholego
Dikholego tša bathwalwa di lokišwa ka ngwaga
Bogwahla bjo bo Feletšego bja Lebakanyana
Phumolameokgo e lefelwa mothwalwa/mošomi yo a gobetšego lebakeng la bogwahla bjo bo feletšego bja lebakanyana ka ditefelo tša nako-le-nako ka kelo ya 75% ya mogolo wa gagwe wa kgwedi le kgwedi go fihla maksimamong wo o fetošwago ngwaga ka ngwaga. E ka balwa gape ka beke le beke ka 4 1/3 ya palo ya maksimamo
Ga go phumolameokgo ye e lefelwago matšatšing a mathomo a mararo a go gwahlafala ge bogwahla bjoo bo tšea matšatši a mararo goba ka tlase ga wona
Ge bogwahla bo tšea matšatši a mane goba go feta, phumolameokgo e lefelwa lebaka leo ka moka
Go hwetša lebaka la go se be gona mošomong, letšatši la mathomo la go se be gona ke leo mothwalwa/mošomi a thomago go se šome ka lebaka la kgobalo goba bolwetši bja mošomo ntle le go feleletša tšhifi ya gagwe ye e tletšego. Disontaga le matšatši a maikhutšo ao a welago mathomong goba mafelelong a lebaka la go se be gona a akareditšwe
Go se be gona mošomong lebaka la matšatši a šupago a khalentara (ke gore go akaretšwa Disontaga le matšatši a maikhutšo) go tšewa bjalo ka beke e tee. Ka lebaka leo, go se be gona matšatšing a mahlano go tla tšewa bjalo ka 5/7 ya beke.
Bogwahla bjo bo Feletšego bja Lebaka ka moka
Phumolameokgo ya go gwahlafala ga lebaka ka moka moo kelo ya bogwahla e lego 30% goba ka tlase, e tla ka sebopego sa tšhelete ye e tlago ka mokgobo wo o beilwego motheong wa mogolo wa kgwedi ka kgwedi wa mothwalwa ge o balwa ga 15, go fihla maksimamong wo o bewago ngwaga ka ngwaga. Moo bogwahla bo lego ka tlase ga 30% tšhelete ya mokgobo e balwa go ya ka tekanyetšo. Molao o kgonagatša le tšhelete ya minimamo ya phumolameokgo ge letseno la mothwalwa/mošomi le ka tlase ga kelo ye e itšego ye e oketšwago ngwaga ka ngwaga
Ge kelo ya bogwahla bja lebaka ka moka e le 31% goba ka godimo ga moo, phumolameokgo e tla ka sebopego sa phenšene ya kgwedi ka kgwedi
Phenšene ya bogwahla bjo bo feletšego bja lebaka ka moka (100%) e balwa go swana le ya ditefelo tša nako le nako tša bogwahla bjo bo feletšego bja lebakanyana. Ge bogwahla bjo bo feletšego bja mothwalwa/mošomi bja lebaka ka moka bo le ka tlase ga 100%, phenšene e balwa ka tekanyetšo.
Mohlologadi/mohlolo o na le tokelo ya tefelo ya:
tšhelete ya mokgobo ya go lekana le phenšene ya kgwedi ka kgwedi ge e balwa gabedi e le yeo mothwalwa/mošomi a bego a tla e fiwa ge a ka be a gwahlafetše ka 100%
phenšene ye e lekanago le 40% ya phenšene yeo mothwalwa/mošomi a bego a tla e fiwa ge a ka be a gwahlafetše ka 100%.
Ngwana yo mongwe le yo mongwe wa ka tlase ga mengwaga ye 18 o swanelwa ke phenšene ya kgwedi le kgwedi ya 20% ya phenšene yeo e bego e tla lefelwa mothwalwa/mošomi bogwahleng bja 100%, ge e le gore palomoka ya phenšene ye e lefelwago mohlologadi goba mohlolo le bana ga e fete tšhelete yeo e bego e tla lefelwa mothwalwa/mošomi wa bogwahla bja 100%. Ge ba nyala gape, phenšene ya kgwedi ka kgwedi ya mohlolo goba mohlologadi e tšwela pele gomme e ema fela ge a hlokofala. Phenšene ya ngwana e tšwela pele go fihla a na le mengwaga ye 18, goba go fihla ge a hlokofala goba a nyala/nyalwa pele ga mengwaga ye 18
Ge ngwana a golofetše mmeleng goba monaganong, phenšene ya gagwe e tšwela pele morago ga gore a fihle mengwaga ye 18 goba lebaka leo le ka letelwago ka mo go kwagalago gore mothwalwa/mošomi yo a hlokofetšego o be a tla mo hlokomela ka lona. Bana bao lebakeng la go hlokofala ga mošomi ba bego ba le bogolo bja mengwaga ye 18 gomme ba golofetše mebeleng goba menaganong le bona ba tla amogela phenšene ya lebaka la go lekana le leo le ka letelwago gore mohu o be a ka ba hlokomela ka lona
Phenšene ya ngwana e ka tšwela pele morago ga gore a fihle mengwaga ye 18 ge go na le taetšo ye e ngwadilwego ya gore ngwana o swaragane le dithuto tša sekontari goba tša morago ga matriki. Phenšene e tla tšwela pele lebakeng leo ka lona go ka letelwago ka mo go kwagalago gore mothwalwa/mošomi yo a hlokofetšego o be a tla mo hlokomela ka lona
Ditshenyagalelo tša poloko tša maksimamo wo o fetošwago ngwaga ka ngwaga di lefelwa ke Sekhwama sa Phumolameokgo.
Ditshenyagalelo tša kalafo
Ditshenyagalelo ka moka tše di kwagalago tša kalafo tšeo di dirilwego ke mothwalwa/mošomi goba tše di dirilwego legatong la gagwe di ka lefelwa ke Sekhwama sa Phumolameokgo.
Diakhaonto ka moka tša Bathwadi ba ba Lokolotšwego di swanetše go fetišetšwa go mothwadi yo a tla bago le boikarabelo bja go lefa.
Thwalo ya mošomi yo a gobetšego
Ditshenyagalelo tše di kwagalago tša thwalo ya mothwalwa/mošomi yo a gobetšego go ya bookelong, ngakeng goba mo a dulago gona di tla bušeletšwa go tšwa Sekhwameng sa Phumolameokgo.
